Hayat bir ritimle başlar, O ritme katılan diğer seslerle bir armoni oluşur... Kimi zaman güzel tınlarız bir birimize, kimi zaman disonans! Sonunda! Final çizgisine gelindiğinde hayatın, tekrar işareti ararız ama yoktur genelde... Akortlar tamam mı birbirimize?
Kendimi cümle içinde kullanılmış hissediyorum bazen, ne kadar az kullanılırsam o kadar kötü!
Hayata dair soru işaretleri getirir herkes bana! Çalışmadığım yerden sorarlar genelde. Verdiğim cevaplar hep başkalarının olur benim sorularım işaretsiz...
Kendimi parateze alırım ve önemli hisettiririm kendime. Sonra anti parantezlerin saldırısıyla sokaklar alır beni, sürükler, çalıştırır, koşturur... Bir bakarımki anti parantez de bir parantez! Anti kunti yaşarım kalabalıkta, başkasına ait, başkası bana!
Kendimi şaşırtmak, bağırmak, naara atmak için ünlem taşırım cebimde. İdareli kullanmam gerek! Diğerlerinin süprizleri yok olmasın diye. Sonra, yanlış yerde şaşırıp bağırdım mıydı kendime, mimiklerim bana rol yapar. Ama başkalrı görür ünlemlerimi. Ben bilmemki bendeki süprizi. Bilmemem de lazım süprizi kalmıyor.
Önemli sözlerim için uzatırım tırnaklarımı, tırnak içinde kir olur bazen, bazen de gitarımda bir tını. Tüm büyük sözleri tırnağımın içine atarım diye uğraşırım (içe kapanıktır tırnaklarım, hassas kırılgan), şarkını en güzel yerinde kırılır tırnağım, yada kalemim kırılır, yada sesim kısılır... Nutkum tutulmuş tırnak içinde, ömrümü törpülerim sonra sinirden.
Nokta. Ne kadar kendinden emin değil mi? Budur deyip kesip attığım arkadaşcıkların sonudur aslıda. Burada tüm işaretlerin, sözlerimin bittiği yerdir. Ama son noktayı "en son kim koydu" diyecek kadar argodur aslında. En son nokta da, her kesin söylediği "bir ışık görüyorum" ken, nokta karanlık değil aydınlık bir başlangıç olabiliyor hayata! Ha gayret! NOKTA
Virgül, benim daha çok işim varı anlatır. Aslında konuşacağıma çalışsam noktayı koyacağım ama, virgül tembellik olur tümbellekim de. Sonra bir gül viririm kendime, başkası gelir virOgülü der bende elimi kanatırım iyi mi?
İki nokta üstüste geldi mi, kaçarım oradan : Banane yahu noktaların homofobik sevişmesini mi izleyeceğim! :)
Noktalı virgül ; daha makul bir cinsellik :) Ama mutlu musun? mutsuz musun? sorusunu soran gerizekalıların sözlerinden önce gelir bu mütecaviz kural. Kural bu! Ya kaç yada zevk al der çok bilmiş işaret.
Birinci tekil şahıs, olabilmek için çokulluğun içinde tekil olmakmı gerekir, yoksa şahıs mı? Belli değildir. Sonra keşfedersin birinci olmak lazımmış! Arkanda kimse olmadan. Birinci olmak için, İkinciyi geçmek yetmediği ögretilir matematiksel olarak. Aslolan yarışın ne tarafa doğru olduğunu bilmek, yani "ben sana sonuncuyum" oldumu hiç?
İkinci tekil şahıs, varlığını birinciye borçlu olan zavallı! Borcunu öde...
Üçüncü tekil şahıs, olup bazen ilk üçe sokup, bronz madalya verdiğim, görüşmediğim yakınlardır O. Yada içki masasında pahallı kafası olan Tekil-a'nın içinde kurttur. Uzakta oldukları için aslıda içimize alırız o kurdu. Kurdu biz içimize düşürürüz yani, sonra ihtiyacımız olduğunda dışarı çıksın diye mızıkçılık yapar " çııııık kurtsun!" diye bağırırız. Ama O çoktan bok yoluna gitmiş bir hatıradır artık, kafası iyi...
Dördüncü tekil şahıs, " ...git burdan! Biz altın, gümüş ve bronz aldık! Sen yoksun ki zaten..." dediğimizdir. Ama hep aradığımız kişiliğimizdir dördüncü. Bazende okey oynayacağımız zaman yanımızda olması gereken ya da olmayanımızdır. Belki de onun yüzünden dört köşe olamadığımız, genlerimizi bozandır. Malum dörtken, üçgen olmak ve bir ayagı kırık masa olmanın rahatsızlığı bizdeki. Bir bulacağım ayağı, yada bırakalım bu ayağı ne diyeyim?
DEVAMINDA DİĞER KURU KALABALIK ŞAHISLAR ZAMİRLER, SIFATLARI GÖZDEN BEYNİME YANSIMIŞLAR, EDATLARIM (İLGEÇLERİM VE BEN), FİİLLERİM, KENDİM ETTİM KENDİM BULDUKLARIM...
Süleyman EKER-2010
"KINA GECESİ" 1999 yılında Erkan OĞUR için bestelediğim iki gitar bir eserdir. 2002 yılında saat 03:00 komşu rahatsız olmasın kaydıdır :) Daha iyi bir kayıt yakında!
İstek ve değerledirmeler doğrultusunda bu yeni yazdığım şekli paylaşıyorum. Transpozeli olarak akorlu uygulamasını sizlere bırakıyorum. Klasik gitar notasyonunda herhangi bir transpoze şansınız bu düzenleme için yok. Daha önce belittiğim Sefa YEPREM düzenlemesinin buna daha uygun olduğunu belirtmeliyim. İstiklal Marşı'mıza verdiğimiz değerin bilinciyle, lütfen bu düzenlememi paylaşırken emeğe saygı duyacağınıza eminim. Eleştiri ve yorumlarınız için şimdiden teşekkür ederim.
Süleyman EKER
Yakında videosunuda ekleyeceğim İstiklal Marşı uyarlamamda, normal nota yazımından bazı farklar görebilirsiniz. Burada amacım noktalı sekizlik-onaltılık vurgu yerine triolenin (üçlemenin) söyleniş ve çalınışa kolaylık sağladığını düşünmemdendir. Ki genel çalım ve söylenişte de zaten farkında olmadan bu şekilde yorumlanmaktadır. Aşağıda Tablı ve sadece nota şeklinde iki haliyle sizlerle paylaşmak istedim. Parmak numaralarının tamamını yazmadım. Ama bu konuda sormak istediğiniz sorulara destek olmaya çalışırım. Biraz zor bir uyarlama olduğunu söyleyebilirim. Milli Marşımızın başka düzenlemeleride var, Sefa YEPREM arkadaşımın yaptığı güzel düzenlemeden sonra eleştiri ve değerlendirmelerinizi bekliyorum.
Süleyman EKER
Çağının yenilikçi gitar virtüözü bestecisi Agustin Barrios Güney Paraguayın küçük bir şehri olan San Juan Bautista de las Misiones de dünyaya gelmiştir.Aynı zamanda eğitimci olan ailesi müzik ve edebiyat konularında büyük bir itibara sahiplerdi.Yedi erkek kardeşten beşincisi olan Agustin Barrios annesinin gitar çalışından ilham alarak gitarla çok erken yaşta tanıştı.
İlk resmi hocası Gustavo Sosa Esacalda genç Agustini Sor, Aguado metodlarıyla,Tarrega,Vinas,Arcas ve Parganın eserleriyle tanıştırdı. 13 yaşında dahi çocuk olarak görülen Barrios özel bursla Asunciondaki Milli Koleje gönderildi.Müziğin yanısıra kendisini matematik,edebiyat gazetecilik alanlarında da geliştirip saygınlık kazandı.Aynı zamanda kaligrafi eğitimi alarak başarılı bir grafik sanatçısı oldu.
Kültür aşığı olan Barrios “Kültür şelalesinde yıkanmayan bir kişi gitarist olamaz” der. İspanyolcaya ilaveten Paraguayın ana dili olan Guarani dilini konuşabilirdi.Fransızca, İngilizce ve Almanca dillerinde felsefe, şiir, teosofi(bir kimsenin ruhu ile Tanrı arasında doğrudan bağlantı kurulabileceğini ileri süren dini sistem) kitapları okudu. Sıcak kanlı, içten bir insan olan Barrios İnanılmaz bir doğaçlama yeteneğine sahipti.Bu hayret verici yaratıcı hüner gitar için 300 den fazla eseri bestelemesinde önemli rol oynar..
Barriosun müziğinde gitarın tüm kapasitesinin kendi ilham verici hüneriyle olan birleşimini bulabiliriz.Armoni bilgisi sayesinde barok,klasik,romantik gibi birçok stilde eserler bestelemiştir. Prelüdler, etüdler, suitler, valsler, mazurkalar, romanslar ve tarantellaların dışında nesneleri yada tarihi kültürel olayları anlatan
onomatopoetik (Ses sembolizmi. Doğadaki sesleri sözcüklerle yansıtma)eserler yazmıştır. En çok beğenilen eserlerinden biri olan Diana Guarini da; Paraguaydaki üçlü ittifak savaşını top, at, marş ve patlamalarıyla anlatır. Bunların dışında kaliteli eserlerinin bir çoğunda şarkı formları yada cueca, choro, estilo, maxixe, milonga, tango, zamba, zapateado gibi dans formları bulunur. Tüm bunlarla beraber Barriosun eserlerinde din, folklor ve sembolizm önemli öğelerdir.
1932 yılında kendisini Nitsuga Mangore-Paraguayın balta girmemiş ormanlarından gelen gitar Paganinisi olarak ilan etti.Nitsuga (Agustin’in tersden okunuşu) Mangore (İspanya zaptına karşı koyan efsanevi Guarai kabile reisi) bu ismi takma adı Agustin Barrios Mangore remizi gelene kadar kullandı.
Paraguay dışında Arjantin, Ururguay, Brezilya, Venezuella, Costa Rica, El Salvadorda yaşadı. Çili, Mexico, Guatemala, Honduras, Panama, Kolombiya, Kuba, Haiti, Dominik Cumhuriyetinde 1910 yılından ölümüne kadar konserler verdi. 1934-36 yılları arasında Avrupada Belçika,Almanya, İspanya ve İngilterede konserler verdi.100 den fazla eserin el yazması günümüze ulaşmıştır 30dan fazla plak kayıdı da günümüzde bulunabilir. Kendi eserleri yanısıra kendi zamanının gitar eserlerinide yorumlamıştır(Bach, Haydn, Mozart, Beethoveen, Chopin, Albeniz, Granados transkripsyonları Sor, Aguado, Giuliani, Coste, Tarrega, Torroba ve Turina).
Günümüzde eserleri en çok yorumlanan bestecilerden biri olan Barrios Sor ve Tarrega gibi gitar üstadlarının yarattığı üstün gitar tekniğini genişleterek bir üst seviyeye taşımıştır. Bıraktığı eserler günümüz gitaristleri için paha biçilmez bir mirasdır.
Ayarlanabilir Mikrotonal Gitar’ın yapılışında üç temel hedef vardır: Makamsal müzikleri gitar ile icra edebilmek, Çağdaş klasik batı müziğindeki mikrotonal müzikleri ve tampereman sistem dışındaki akort sistemlerini çalabilmek… “Ayarlanabilir Mikrotonal Gitar”da her telin altında bulunan kanallar aracılığıyla tüm perdeler hareket ettirilebilmektedir. Ayrıca gitar klavyesine istenilen miktarda perde eklenip çıkarılabilir… “Ayarlanabilir Mikrotonal Gitar” İTÜ MİAM bünyesinde Prof. Şehvar Beşiroğlu yürütücülüğünde bir bilimsel araştırma projesi olarak kabul edilip finanse edilmiş ve 2009 yılında Ekrem Özkarpat tarafından yapımı tamamlanmıştır…
Ayarlanabilir Mikrotonal Gitar… Tolgahan Çoğulu
“Ayarlanabilir Mikrotonal Gitar” (Adjustable Microtonal Guitar); 2008 yılında Tolgahan Çoğulu tarafından tasarlanmış, aynı yıl İstanbul Teknik Üniversitesi Dr. Erol Üçer Müzik İleri Araştırmalar Merkezi bünyesinde Prof. Şehvar Beşiroğlu yürütücülüğünde bir bilimsel araştırma projesi olarak kabul edilip finanse edilmiş ve 2009 yılında Ekrem Özkarpat tarafından yapımı tamamlanmıştır. Adjustable Microtonal Guitar - Fidayda - Arr. Tolgahan Cogulu
Tolgahan Çoğulu, “Ayarlanabilir Mikrotonal Gitar”ı Walter Vogt’un gitardaki entonasyon sorunlarını çözmek için 1985 yılında icat ettiği Vogt gitarından esinlenerek tasarlamıştır. “Ayarlanabilir Mikrotonal Gitar”da her telin altında bulunan kanallar aracılığıyla tüm perdeler hareket ettirilebilmektedir. Ayrıca gitar klavyesine istenilen miktarda perde eklenip çıkarılabilir.
1) Makamsal müzikleri gitar ile çalabilmek.
2) Çağdaş klasik batı müziğindeki mikrotonal müzikleri çalabilmek.
3) Eşit tampereman sistem dışındaki akort sistemlerini çalabilmek.
Mikrotonlar ve Mikrotonal Müzik
Klasik batı müziğinde eşit tampereman olarak adlandırılan sistemde bir oktavda 12 yarım ses vardır:
Do Do#
Reb Re Re#
Mib Mi Fa Fa#
Solb Sol Sol#
Lab La La#
Sib Si Do
Standart klasik gitarlarda perde aralıkları ve piyanolarda tuş aralıkları yarım sestir.
Yarım sesten daha az olan aralıklara klasik batı müziği teorisinde “mikroton” denmektedir. Mikrotonların kullanıldığı çağdaş klasik batı müziği eserleri “mikrotonal müzik” olarak adlandırılmaktadır. Örneğin Meksikalı besteci Julian Carrillo bazı eserleri için bir oktavı 96 aralığa bölmüş ve bu sesleri kullanmıştır.
“Mikrotonal müzik” terimi aynı zamanda eşit tamperaman sistemdeki yarım ses aralıklardan farklı olan aralıkları kullanan müzikler için de kullanılmaktadır. Örneğin Pisagor akort sistemi (Pythagorean tuning) ya da doğal akort sistemi (just-intonation) ile bestelenmiş eserlere mikrotonal müzik denmektedir.
Osmanlı/Türk sanat musikisi teorisinde mikrotonlara “koma” denmektedir. Bu teoride bir tam ses 9 eşit parçaya bölünmektedir. Her bir parçaya koma ismi verilmiştir.
Do 1/9 1/9 1/9 1/9 1/9 1/9 1/9 1/9 1/9 Re
Klasik Gitar ve Mikrotonlar
Günümüze kadar gitaristler/besteciler yukarıda bahsedilen mikrotonal müzikleri gitar ile çalabilmek için birçok yol denemişlerdir:
1) Perdesiz gitar: Türkiyeli gitarist Erkan Oğur makamsal müzikleri çalabilmek için perdesiz gitarı 1976 yılında icat etmiştir. Bu gitarın klavyesinde perdeler yoktur. Ud çalgısında olduğu gibi tüm mikrotonlar/komalar çalınabilmektedir.
2) Perdecikler (fretlet): Normal gitar klavyesine ek perdecikler (fretlet) çaktırılarak mikrotonlar elde edilmektedir. Bu perdecikleri John Schneider, Lily Afshar, Onur Türkmen gibi gitaristler kullanmaktadır. Bu perdeler sabittir ve çaktırıldıkları yerlerden başka yere oynatılamazlar. Tom Stone 1977 yılında gitarın klavyesinin değişebileceği bir gitar icat etmiştir (Guitar with Interchangeable Fingerboards – Değişebilir Klavyeli Gitar). John Schneider, bu gitarda birçok farklı mikrotonların/komaların olduğu klavyeler kullanarak günümüze kadar birçok kayıt gerçekleştirmiştir.
3) Vogt Gitarı (Hassas Akortlanabilir Gitar Klavyesi / The Fine-Tunable Precision Fretboard): Alman yapımcı Walter Vogt (1935-1990), gitardaki entonasyon problemlerini çözmek için 1985 yılında tüm perdelerin, tellerin altındaki kanallarda belli bir mesafede oynatılabileceği bir gitar icat etmiştir. John Schneider ve Wim Hoogewerf, Vogt gitarını mikrotonları çalacak şekilde düzenleyip kullanmıştır. Günümüzde Vogt gitarını Herve Chouard isimli luthier yapmaktadır.
4) Bazı Tekniklerin Kullanılması:
a) Telleri Kaldırmak (Bending): Telleri sol el parmaklarıyla yukarı ya da aşağı yönlere kaldırarak mikrotonlar elde edilebilir. Örneğin Ricardo Moyano, Aşık Veysel’in “Kara Toprak” eserinin gitar düzenlemesinde bu tekniği kullanmıştır.
b) Tel akortlanması: Bir tel istenilen mikrotona göre akortlanır. Çalınmak istenen mikroton, boş tel ile ya da o telin üzerindeki perdelerle çalınır. Örneğin Tolga Tüzün’ün iki gitar için bestelediği “İki Minyatür” eserinde, bir gitarın tüm telleri diğer gitara göre çeyrek ses tiz akortlanmıştır.
c) Çalınan perdenin sol tarafının titreştirilmesi: Sol el parmağıyla bir perdeye basılır ve sol el parmağının sol tarafında kalan tel, sağ el ile çalınır. Bu teknikte basılan perdenin sol tarafındaki mesafe titreşir ve eşit tampere olmayan seslere ulaşılır. Ceyhun Şaklar, “Anadolu Taklitleri No.3” isimli eserinin giriş kısmındaki melodide bu tekniği kullanmaktadır.
d) Bazı araçların kullanılması: Elektro gitarda kullanılan slide aleti ya da kalem, havan gibi aletler klasik gitarda mikroton elde etmek için kullanılabilir. Bu aletler tellerin üzerine hafifçe dokundurulur ve kaydırma yapılırken mikrotonlar elde edilebilir. Mustafa Tınç’ın iki gitar için bestelediği “İki Elin Sesi” eserinde, tellere havan sürtülerek mikrotonlar çıkartılmıştır.
______________________________________________
KAYNAKLAR:
İnternet Siteleri:
www.tolgahancogulu.com
“Ayarlanabilir Mikrotonal Gitar” Myspace: www.myspace.com/adjmicrotonalguitar
Mikrotonal gitar sitesi: www.microtonalguitar.com
Mikrotonal gitar linkleri: http://xenharmonic.wikispaces.com/microguitar
Mikrotonal müzik festivali: http://www.microfest.org
Erkan Oğur hakkında bilgi: http://en.wikipedia.org/wiki/Erkan_O%C4%9Fur
John Schneider hakkında bilgi: http://info.piercecollege.edu/departments/music/facultyStaffFiles/schneider.html
John Schneider’in makalesi “Just Guitar”: http://www.microstick.net/schneider.html
Luthier Herve Chouard sitesi:
http://www.geigen-und-gitarren-chouard-freising.de
Luthier Ekrem Özkarpat’ın sitesi:
http://www.gitaratolyesi.com/
KİTAPLAR
Harry Partch – “Genesis of Music”, Madison, Univ. of Wisconsin Press, 1974.
Stuart Isacoff – “Temperament” – Faber and Faber Press– 2002.
John Schneider – “The Contemporary Guitar” – University of California Press – 1985.
John Schneider – “Just Guitar” – Guitar International No. 6, 2004: 42-50.
W. A. Mathieu – “Harmonic Experience: Tonal Harmony from its Natural Origins to its Modern Expression”, 1997.
Diğer İlgili Kitaplar - - http://www.microtonalguitar.com/booksandmusic.htm